Insulinooporność – czym jest i jak sobie z nią radzić?

0
Insulinooporność – czym jest i jak sobie z nią radzić?
0.00 avg. rating (0% score) - 0 votes

Obniżona wrażliwość organizmu na działanie insuliny nazywana jest insulinoopornością. Insulina jest hormonem odpowiedzialnym za regulowanie poziomu cukru we krwi. Wobec tego insulinooporność jest niebezpieczną przypadłością, ponieważ może prowadzić do powstania cukrzycy typu 2, a także innych schorzeń. Jakie są przyczyny i objawy insulinooporności? Czy można ją wyleczyć? Jaką dietę powinniśmy stosować w przypadku obniżonej wrażliwości na insulinę?

Czym jest insulinooporność?

Insulinooporność to zaburzenie homeostazy glukozy, czyli utrzymywania stałego poziomu tego właśnie cukru. Dochodzi wówczas do zmniejszenia wrażliwości wątroby, mięśni i tkanki tłuszczowej, a także innych tkanek organizmu na insulinę wydzielaną przez trzustkę – bierze ona kluczowy udział w metabolizmie węglowodanów. Obniżona wrażliwość organizmu na insulinę, nawet jeśli poziom tego hormonu jest właściwy, może prowadzić do poważnych konsekwencji.

Gdy organizm zaczyna słabo reagować na insulinę wydzielaną w celu zmniejszenia poziomu cukru we krwi, rozpoczyna jej bardziej wytężoną produkcję. Zbyt duża ilość insuliny w wyniku insulinooporności prowadzi do wielu chorób, w tym cukrzycy typu 2 oraz chorób układu sercowo-naczyniowego.

Insulinooporność a zespół metaboliczny

Insulinooporność sama w sobie nie stanowi jednostki chorobowej, ale zaliczana jest do tak zwanego zespołu metabolicznego. Tym terminem określamy grupę zaburzeń, które występują wspólnie. Zalicza się do nich otyłość, nadciśnienie tętnicze, zwiększony poziom insuliny poziom glukozy we krwi na czczo równy lub wyższy niż 100 mg/dl oraz zaburzenia metabolizmu trójglicerydów i cholesterolu.

Zespół metaboliczny, w ramach którego występuje insulinooporność, zwiększa ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2, miażdżycy, niealkoholowego stłuszczenia wątroby, zespołu policystycznych jajników oraz powikłań naczyniowych.

Przyczyny insulinooporności

Przyczyny insulinooporności możemy podzielić dwojako – na te uwarunkowane genetycznie oraz na tak zwane czynniki środowiskowe, które związane są głównie z trybem życia.

Insulinooporność o podłożu genetycznym ma miejsce między innymi w sytuacji, gdy organizm produkuje insulinę o nieprawidłowej budowie. Obniżenie wrażliwości na insulinę może być również związane z nadmiarem hormonów, które działają przeciwstawnie do insuliny, na przykład kortyzolu przy zespole Cushinga, hormonu wzrostu, glukagonu, hormonów tarczycy, parathormonu przy pierwotnej niedoczynności przytarczyc czy androgenów.

Niemniej jednak największym ryzykiem rozwoju insulinooporności są czynniki środowiskowe, a w szczególności nadwaga oraz otyłość. Wynika to głównie z powodu, że tkanka tłuszczowa powoduje, że organizm staje się bardziej oporny na insulinę.

Pozostałe czynniki ryzyka insulinooporności:

  • wiek – ryzyko powstania insulinooporności wzrasta wraz z wiekiem
  • płeć – u mężczyzn częściej występuje otyłość brzuszna, która także jest czynnikiem ryzyka powstania insulinooporności
  • brak aktywności fizycznej
  • nadmierna ilość kalorii w diecie
  • używki – alkohol, palenie tytoniu
  • ciąża
  • stosowanie leków mających działanie diabetogenne – tabletki antykoncepcyjne, glikokortykosteroidy, diuretyki diazydowe i pętlowe, inhibitory proteazy HIV

Objawy insulinooporności

Dolegliwość może przebiegać w sposób utajony albo dawać zróżnicowane objawy. Zaliczają się do nich między innymi podwyższony poziom cukru we krwi, zwiększony poziom trójglicerydów, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia gospodarki węglowodanowej odczuwane jako skoki poziomu cukru, zwiększony poziom kwasu moczowego we krwi, otyłość typu androidalnego – brzuszna.

Oprócz tych objawów może pojawić się zmęczenie, nadmierna senność, w szczególności po jedzeniu, problemy z koncentracją, trudności w zrzuceniu nadmiaru kilogramów.

Często zdarza się, że osoby, które mają insulinooporność, nie wiedzą o tym. Wynika to z faktu, że powyższe objawy mogą nie być jeszcze zbyt dotkliwe w początkowych fazach rozwoju choroby, a ponadto mogą być interpretowane jako symptomy innych chorób. Dlatego osoby, u których obserwuje się powyżej zaprezentowane czynniki ryzyka insulinooporności, powinny pamiętać o regularnej diagnostyce.

Insulinooporność – diagnostyka

Diagnozowanie insulinooporności odbywa się na kilka sposobów – poprzez test doustnego obciążenia glukozą, metodę klamry metabolicznej oraz metodę HOMA. Diagnostyka bazuje głównie na badaniach krwi, dlatego jest szybka, tania i łatwa w wykonaniu.

Test doustnego obciążenia glukozą polega na podaniu pacjentowi glukozy i pobieraniu krwi w celu sprawdzenia reakcji organizmu. Badanie to określane jest też mianem krzywej cukrowej.

Metoda klamry metabolicznej pozwala na wyznaczenie parametru GIR. Polega na równoczesnym podawaniu glukozy i insuliny w kroplówce.

Metoda HOMA (Homeostatic Model Assessment) jest obecnie jedną z najczęściej stosowanych metod o wysokiej skuteczności. Polega na pobraniu krwi i oznaczeniu poziomu insuliny i glukozy, a potem obliczeniu tak zwanego wskaźnika insulinooporności HOMA-IR.

W diagnostyce insulinooporności wykorzystuje się też czasami pomiary poziomu adiponektyny, białka C-reaktywnego i proinsuliny.

Metody leczenia insulinooporności

Leczenie dopasowane jest przede wszystkim do etapu zaawansowania dolegliwości, wobec tego dobierane jest indywidualnie w zależności od pacjenta.

W przypadku wczesnego wykrycia insulinooporności nie ma potrzeby wprowadzania specjalnego leczenia farmakologicznego. Zalecane jest przede wszystkim dokonanie zmiany diety oraz stylu życia, co prowadzi do spowolnienia, a nawet zahamowania postępu choroby. Osoby otyłe lub z nadwagą powinny rozpocząć kurację odchudzającą.

Gdy insulinooporność spowodowana jest przez działanie innych hormonów, na przykład kortyzolu czy hormonów tarczycy, wdraża się również odpowiednie leczenie skoncentrowane na tych zaburzeniach.

Zasadniczym lekiem stosowanym w leczeniu insulinooporności jest metformina. Jest to doustny lek przeciwcukrzycowy, który stosowany jest w szczególności wtedy, gdy cukrzycy towarzyszy nadwaga lub otyłość. Także używany jest w przypadku zespołu policystycznych jajników. Obniża stężenie trójglicerydów i cholesterolu w osoczu. Wykazuje też działanie przeciwnowotworowe.

Dieta w insulinooporności

Jak wspomnieliśmy już wcześniej, w insulinooporności ważna jest odpowiednia dieta. Dzięki niej będziemy w stanie zmniejszyć poziom cukru we krwi, a tym samym unormować poziom insuliny. Zdrowa i zbilansowana dieta pomoże też w zrzuceniu nadmiaru kilogramów.

Najważniejsze jest wyeliminowanie nadmiaru cukrów, w szczególności cukrów prostych i zastąpienie ich węglowodanami złożonymi, np. zastąpienie cukru zdrowymi słodzikami, zmniejszenie ilości tłuszczów pochodzenia zwierzęcego, ograniczenie solenia potraw, wybieranie produktów cechujących się niskim indeksem glikemicznym. Powinniśmy spożywać 5-6 mniejszych posiłków dziennie.

Bibliografia:

Insulinooporność: https://pl.wikipedia.org/wiki/Insulinooporno%C5%9B%C4%87

Insulinooporność – metody rozpoznawania i następstwa kliniczne: http://www.wple.net/nefrologia/nef_numery-2011/a-nefro-4-2011/243-246.pdf

Projekt „Insulinooporność – zdrowa dieta i zdrowe życie”: http://www.insulinoopornosc.com

 

0.00 avg. rating (0% score) - 0 votes